X
تبلیغات
حقوق قانون -وکیل و مشاوره حقوقی - ثبت - پرداخت نفقه

پیر زن اشک می ریخت و می گفت: «والله به خدا از نداریه؛ اگه داشتم به هر کم و بیشی می ساختم و خرج عروس و نوه هام رو می دادم.»

زن ادامه داد: «پسرم ماهی یک بار می آد و مثل جن غیب می شه. الان ۲ساله که زن ناخوشش و دو تا بچه ۴ و ۵ ساله اش پیش من هستند.» با التماس نگاه کرد به جناب سروان و گفت: «دزدی نکنم چه کنم؟» جناب سروان نگاهش کرد و گفت: «کار کن، مستخدمی، نمی دونم هر کار به جز دزدی.»

پیرزن روسری اش را روی سرش مرتب کرد و در جواب گفت: «نمی تونم، نه جونش را دارم، نه کسی بهم کار می ده و نه می تونم بچه ها را با مادرشون تنها بگذارم از صبح تا غروب» عروست چه مریضی ای داره؟: «صرع داره.»

پسرت کجاست؟ : «می گن با یه زن که از خودش ۲۰ سال بزرگتره ازدواج کرده ولی نمی دونم زیر گل رفته کدوم گوریه؟!» پیرزن این حرف را زد و همانجا روی زمین نشست و شروع کرد به گریه.

پرداخت نشدن نفقه خود معضلی است که این روزها زیرساخت های اجتماعی خانواده را تحت شعاع قرار می دهد. البته باید تاکید کرد، نفقه و مشکلات برآمده از آن همیشه به این شکل نیست و در اکثر مواقع موجب آزار روحی و حتی در مواردی جزو خشونت های خانگی محسوب می شود تا جایی که طبق آماری غیر رسمی که از ۳۲۰ خانوار تهرانی گرفته شده ۳۰ درصد از خشونت های مردان نسبت به زنان خود از طریق ندادن نفقه و ۴۳ درصد تصمیم در امور مالی خانه بدون توجه به نظر همسر بوده است.

مقدار نفقه با توجه به استطاعت مرد، برابر میزانی است که موجب گذران زندگی زن شود و تقریبا مایحتاج اولیه زندگی زن را اداره کند که شامل خوراک، پوشاک، دارو، درمان و وسایل آرایش است.

اگر زنی در منزل پدر خود خدمتکار داشته است مرد نیز قاعدتا موظف است برای او خادمی استخدام کند. مرد موظف است که در بیماری های سخت برای زن خدمتکار بگیرد! اثاث منزل در حد عرف و مسکن هم در حد شئون زوجه است.

البته نفقه برای خانم هم شرایطی را پیش می آورد. اولا باید ازدواج دایمی باشد. و ثانیا تمکین است. به طور کل باید گفت، در ازدواج موقت، زن استحقاق دریافت نفقه را ندارد مگر اینکه در حین عقد شرط کرده باشد، اما در ازدواج دایمی به محض تمکین، زن مستحق دریافت می شود.

و اما تمکین به چه معنا است: در مورد تمکین باید گفت، که بر دو نوع است:

اول) تمکین عام برابر ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی: وظایف عمومی زن در منزل شوهر است مثل حق شغل، حق سکونت، اطاعت از شوهر و... دوم) تمکین خاص برابر ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی: انجام وظایف خاص زناشویی است.

البته در اینجا لازم است معنای اصطلاح حقوقی نشوز را هم بدانیم. چنانچه زنی وظایف زناشویی خود را انجام ندهد، ناشزه است پس نفقه به او تعلق نمی گیرد، اما همچنان مهریه او پابرجاست.

و اما در مورد تفاوت «عدم تمکین» با «نشوز» باید گفت، هر نشوزی، عدم تمکین است ولی هر عدم تمکینی، نشوز نیست؛ مثل استفاده از حق حبس، اگر دختری قبل از عروسی، تا زمانی که مهریه اش را دریافت نکرده است از انجام وظایف زناشویی خودداری کند مشمول عدم تمکین می شود، ولی ناشزه نیست زیرا در این حالت هم مستحق مهریه می باشد و هم مستحق دریافت نفقه است.

به شکل دیگر نیز می توان گفت، مرد در صورت نشوز زن می تواند از او شکایت کند اما در صورت هرگونه عدم تمکینی نمی تواند شکایت کند.

البته مواردی نیز وجود دارد که عدم تمکین زن جنبه شرعی و قانونی دارد که به آنها نیز اشاره می شود:

۱) نامناسب بودن محل سکونت زن

۲) بیماری زن

۳) سفر واجب: مثل حج تمتع

۴) درمان در خارج از کشور به تجویز پزشک

۵)بیماری واگیردار زوج

۶) خوف از ضرر جسمی، شرافتی، جانی و مالی البته فقط زن ناشزه نمی شود بلکه مرد هم ناشز می شود.

به موارد زیر توجه کنید:

۱) ندادن نفقه

۲) اگر مردی دو زن داشته باشد و عدالت را به طور مساوی انجام ندهد.

و البته موارد دیگری که موجبات عسر و حرج را پدید می آورد، زن با تکیه بر آن می تواند درخواست طلاق کند. ترک منزل که در بسیاری از موارد از طرف خانمها اعمال می شود و البته گاهی هم آقایان از این روش استفاده می کنند تا طرفشان را تنبیه کنند و البته از سوی طرفین ناپسند است و به منزله فراموشی تعهداتی است که در آغاز ازدواج پذیرفته اند.

البته اگر زن چند بار خانه را ترک کند ناشزه قلمداد نمی شود، اما در صورت عدم تمکین و ناشزه بودن زن، دادگاه به مرد اجازه گرفتن زن مجدد را می دهد. ولی چنانچه زنی با دلیل موجهی خانه را ترک گوید، مثل سوء معاشرت مرد و ترک منزل از طرف مرد، نفقه و مهریه به او تعلق می گیرد.

باید توجه کرد اگر زن ناشزه باشد یا نباشد مهریه حق او است. مهریه یک دین است که باید تماما ادا شود مگر آنکه با توافق زن مهریه بخشیده شود. طبق قانون، طرفین مکلف به حسن معاشرت با همدیگر هستند و زن و مرد موظف به تقویت بنیاد خانواده هستند و ترک زوج و زوجه از منزل با این امر منافات دارد.

و اما موارد سقوط نفقه:

۱) نشوز زن

۲) عقد موقت

۳) فوت مرد

۴) طلاق بائن: یکی از ویژگی های طلاق بائن این است که رابطه زوجیت کلا قطع می شود و بالطبع نفقه نیز پرداخت نمی شود. ولی نفقه تنها نفقه همسر نیست بلکه اقارب (خویشان نزدیک) نیز مستحق نفقه هستند و به طور کل نفقه دارای ویژگی هایی است که در زیر به آن اشاره می شود:

۱) نفقه زوجه مقدم بر نفقه اقارب واجب النفقه است، زیرا پدر و مادر در مقابل فرزند تکلیفی ندارند در حالی که زن در برابر شوهر تکلیف دارد.

۲) نفقه در پرداخت دیون برتری دارد.

۳) شرط نفقه اقارب، ناتوان بودن والدین است ولی در هر صورت حتی اگر زن استقلال مالی نیز داشته باشد، مستحق نفقه است.

۴) نفقه گذشته زن، دین است و مرد باید بپردازد در حالی که دین عقب افتاده نزدیکان دین به حساب نمی آید.

۵) نفقه ای که مرد به زن هدیه می دهد یا به شکل تامین هزینه های زندگی است یا به صورت وجه نقد می باشد. در صورتی که نفقه به صورت نقد از سوی مرد پرداخت شود و زن پس از مخارج خود چیزی از آن را پس انداز کند، مرد حق مطالبه این مازاد مخارج نفقه زن را ندارد.

۶) تنها در یک صورت زن بدون انجام وظایف زناشویی می تواند طلب نفقه کند، آن هم زمانی است که به عقد مردی درآمده است و هنوز عروسی نکرده است. در این زمان برای مطالبه مهریه خود می تواند از حق حبس استفاده کند و استفاده از حق حبس موجب سقوط نفقه نخواهد بود.

● ضمانت اجرا

احتمال دارد بعد از خواندن این مطالب فکر کنید که این قوانین تا چه حد قابل اجراست یا به قول حقوقدانها «ضمانت اجرایی نفقه چیست؟» طبق ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی اگر مردی ترک نفقه کند، زن می تواند با مراجعه به دادگاه، تقاضای طلاق بدهد و دادگاه پس از اثبات عدم پرداخت نفقه، حکم طلاق را صادر خواهد کرد.

اگر مردی نفقه همسرش را پرداخت نکند، طبق ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی به سه ماه و یک روز تا پنج ماه حبس محکوم می شود. اگر رابطه زوجیت به کلی قطع شود، نفقه به آن تعلق نمی گیرد مگر اینکه زن حامله باشد.

درباره این نکته که نفقه به زن حامله تعلق می گیرد یا به فرزند او، دو نظریه وجود دارد: عده ای معتقدند که نفقه به زن تعلق می گیرد و برخی می گویند به حمل، ولی نظر غالب این است که این نفقه مربوط به فرزند است.

+ نوشته شده توسط وکیل تهران در یکشنبه بیستم فروردین 1391 و ساعت 7:55 |